الشيخ علي المشكيني
274
تفسير روان (فارسى)
پادشاه مقاتله بود ، مسلمانان ميل داشتند غلبهء روم را بر فارس ببينند و چون فارسيان غالب شدند مسلمانان غمناك شدند ، پس آيهء شريفه نازل شد : الم * غُلِبَتِ الرُّومُ * فِى أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُم مّنم بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ « 1 » ( و وعدهء غلبهء روميان را داد ) . تنبيه : در اين آيات شريفه برهانى است بر آن كه قرآن معجزه است و از جانب خدا نازل گرديده ؛ زيرا اين آيات ، اخبار است به آنچه بعد واقع شود كه پس از چند سالى اين اخبار از غيب محقّق شد و روميان بر فارسيان غلبه نمودند . [ آخرت ، باطن دنياست ] ( آيهء 7 ) يَعْلَمُونَ ظهِرًا مّنَ الْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ هُمْ عَنِ الْأَخِرَةِ هُمْ غفِلُونَ تفسير : آنها ظاهرى از زندگانى دنيا مانند مال و منال و جاه و جلال آن را مىدانند و آنچه حس مىكنند و از آن برخوردارند در نزد آنها هدف است و اصالت دارد و از آخرت كه مقصود اصلى است ، غافلاناند و بدين جهت دائماً دنبال دنيا هستند . تنبيه : آيهء شريفه در مقام ملامت و نكوهش كسانى است كه در امور مادّى نهايت جدّيت را دارند و آن را در مرتبهء علم و عمل به سرحدّ كمال رسانند ؛ اما غافل از آن كه « از پس امروز بود فردايى » و ابداً در رشتهء معارف و علوم دينى قدمى برندارند تا بدانند كه سرمايهء سعادت آدمى و مايهء زندگى جاودانهء او منوط و مربوط به علم دين و عمل به آن است و تمدّن بدون تديّن استوار و برقرار نخواهد بود . ( آيهء 8 ) أَوَ لَمْ يَتَفَكَّرُواْ فِى أَنفُسِهِم مَّا خَلَقَ اللَّهُ السَّموَ تِ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَآ إِلَّا بِالْحَقّ وَ أَجَلٍ مُّسَمًّى وَ إِنَّ كَثِيرًا مّنَ النَّاسِ بِلِقَآىِ رَبّهِمْ لَكفِرُونَ
--> ( 1 ) . كافى ، ج 8 ، ص 269 با تلخيص .